logo/Nepal-flag_xlqhlcy.gif
logo/Nepal-flag_xlqhlcy.gif

वि.सं:

नेपाल संवत: ११४६ पोहेलाथ्व पुन्हि - १५

कन्पृकाई सिंचाई प्ष्ठरणालीको पृष्ठभूमि

यस कन्काई सिंचाई प्रणाली सन् १९७० देखि १९९१ सम्म दुई चरणमा गरि ८००० हेक्टर को लागि एशियाली बिकास बैँक (ADB) को ऋण सहयोगमा निर्माण सम्पन्न भएको थियो।पहिलो चरण सन् १९७१ (बि.सं.२०२८) मा शुरुवात भई ५००० हे. क्षेत्रफलमा सिंचाइ सेवा पु¥याउने संरचनाहरु निर्माण भई सन् १९८१ (बि.सं.२०३७) मा सम्पन्न भएको थियो।दोस्रो चरणको शुरुवात १९८० (बि.सं.२०३६) मा भई लच्क्षित ३००० हे. क्षेत्रफल मध्ये जम्मा २००० हे. क्षेत्रफल जग्गामा सिंचाइ सुविधा पु¥याउने संरचनाहरुको निर्माण भई सन् १९९१ (बि.सं.२०४८) मा सम्पन्न भएको थियो।बाँकि १००० हे. क्षेत्रफलमा पछि केहि संरचानाहरु, शाखा नं. १७ देखि शाखा नं. २१ सम्म निर्माण भएका छन।पछि विकास भएका शाखाहरुमा प्रशाखा नहरहरुको संचालन पूर्ण रुपमा विकास भएको छैन।यि पछिल्ला निर्माण भएका शाखाहरुबाट प्रशाखा, प्रशाखाबाट खेतस्तरका संरचनाहरु जस्तै पानी बाँडफाट गर्ने डिभिजन बक्स, आउटलेटहरु र किशानका खेतसम्म पुग्ने साना साना कूलाहरु (Field Channel) कमाण्ड क्षेत्र विकास अन्तर्गत कार्यहरु संचालनमा छन्। प्रशाखा तथा शाखा नहरहरु ५ हे. देखि ७०० हे. सम्म क्षेत्रफल जग्गामा सिंचाइ गर्न सक्ने फरक फरक क्षमताका छन।मुल नहरबाट निस्केको उपशाखा नहरहरु फरक फरक क्षमताको ५४ वटा छ। साना तथा मझौला सिंचाइ आयोजना जस्तै नारायणी तथा महाकालीमा जस्तो एकै नासको डिजाईनको प्रशाखाहरु उपयोग भएको छैन। यस अवस्थामा पानी चक्र तथा समतामुलक वितरणको लागी पानी व्यवस्थापन गाह्रो हुने गरेको छ। हालको अवस्थामा कार्यालय र जल उपभोक्ता संस्थाको आपसी समझदारी बाट अभावको अवस्थामा पानी चक्र तथा समतामुलक वितरण गर्ने गरीएको छ। हिँउदे बालीको लागि पानी वितरण क. बर्षमा एक तिर मात्र गर्ने गररिएको थियो जसमा पहिलो चरणमा शाखा ० देखि १२ सम्म र दोस्रो चरणमा विस्तारित संरचना रिच ५ तिर गरी पालै पालो गर्ने गरीएको थियो भने आ.व. २०७९/८० देखि सम्पूर्ण कमाण्ड क्षेत्रमा सिंचाई सुविधा पुर्याउने लक्ष्य अनुसार पालो प्रणाली अवलम्बन गरेका थियौ जून योजना सफल रुपमा अगाडि बढेको देखिन्छ । सोहि बमोजिम आ.व. २०८०।८१ देखि हिउँदे एवम चैते बालीमा ३/३ दिनको पानी वितरण प्रणाली संचालनमा छ। बर्षे मौसममा यी संरचनाहरु, रिच तथा शाखा नहरुहरुमा पानी दिनको पालो प्रक्रिया द्धारा गर्ने गरिन्छ। हाल नदिमा पानीको मात्रा निकै कम हुने गरेकोले सो आलो पालोलाई प्राथमिकतामा राखिएको छ ।